Ga meteen naar de tekst
Dierenbron

Rode panda

Hoofdstuk 7 5de en 6de leerjaar

Samenleven met andere planten en dieren

Hier lees je over het ecosysteem van het bergbos: wie wie eet, wie zijn vijanden zijn en wat er gebeurt als er iets verandert.

Donkere sparren op een berghelling bij zonsopgang. Daarachter een zee van wolken en hoge, besneeuwde bergtoppen.
Beboste berghellingen in de Himalaya, met besneeuwde toppen op de achtergrond. Foto: Alexkom000, CC BY 4.0

Het bergbos van de rode panda is een : een gebied waarin alle levende wezens, de , met elkaar en met hun omgeving verbonden zijn. Planten, dieren, schimmels en bacteriën hebben elkaar nodig, en ze hangen af van niet-levende dingen zoals zonlicht, water, bodem en klimaat.

De Himalaya is een van de gebieden op aarde met de grootste : er leven heel veel verschillende soorten. In de hele Himalaya groeien ongeveer 10.000 soorten planten, en er leven bijna 980 soorten vogels. In het natuurpark Singalila in India groeien alleen al dertien soorten rododendrons.

Buren in het bergbos

  • Een grote pol bamboe met veel dunne groene stengels en smalle bladeren.
    BamboeEen reuzengras; producentFoto: Daderot, CC0 (publiek domein)
  • Een grote zwarte beer met een lichte snuit en lange haren rond de nek staat tussen struiken.
    KraagbeerAziatische zwarte beer (foto uit een dierentuin)Foto: Oisharya Banerjee, CC BY-SA 4.0
  • Een goudbruine takin met een donkere kop en gebogen hoorns staat in een snelstromende bergrivier.
    TakinEen grote berggeitFoto: Jean-Marie Hullot, CC BY 2.0
  • Een slanke marter met een gele keel en borst, een donkere kop en een lange zwarte staart staat op ronde keien.
    GeelkeelmarterKlimt goed, jaagt vooral op de grondFoto: Omar Haroon, CC0 (publiek domein)
  • Een gevlekte luipaard ligt uit te rusten op een grote rots.
    LuipaardGrote kat van bossen en bergenFoto: Tisha Mukherjee, CC BY-SA 4.0
  • Een sneeuwluipaard met een dikke, grijsbeige gevlekte vacht rust tussen grote keien.
    SneeuwluipaardGrote kat van het hooggebergteFoto: T. R. Shankar Raman, CC BY-SA 4.0
  • Een mannetje saterhoen met een felrode borst vol witte stippen en een blauwzwarte kop zit op een tak.
    SaterhoenBosvogel, onder meer in SingalilaFoto: Thibaud Aronson, CC BY-SA 4.0

Eten en gegeten worden

Planten zoals bamboe, eiken en bessenstruiken zijn : ze maken met zonlicht, water en koolstofdioxide zelf hun voedsel. Dieren zijn : ze halen hun voedsel uit andere organismen. In het bergbos bestaan veel verbanden tussen eten en gegeten worden.

  • De rode panda eet vooral bamboe, maar ook eikels, bessen, vruchten, paddenstoelen, insecten en af en toe eieren, kleine vogels of muizen (zie hoofdstuk 5).
  • De kraagbeer, of Aziatische zwarte beer, leeft vaak in dezelfde bossen. In een onderzoek in Nepal was bamboe in de zomer en de herfst zijn belangrijkste voedsel. Daarnaast eet hij veel mieren en termieten.
  • De takin, een grote berggeit, eet onder meer bamboebladeren. Hij baant zich paadjes door dichte bamboe- en rododendronstruiken.
  • In de bergen van Sichuan (China) leeft de rode panda in dezelfde bossen als de reuzenpanda, die bijna alleen bamboe eet. Ook vee, zoals koeien en yaks, eet bamboe in het leefgebied van de rode panda.
  • De geelkeelmarter eet kleine knaagdieren, vogels, insecten, noten en vruchten; als er veel vruchten zijn, eet hij die zelfs het liefst. In het noorden van zijn gebied jaagt hij met enkele samen op muskusherten. Hij is waarschijnlijk een vijand van jonge rode panda’s, want hij gebruikt dezelfde nestbomen.
  • De sneeuwluipaard jaagt vooral op wilde schapen en geiten, maar eet ook kleinere dieren, zoals marmotten, muskusherten, hazen, fluithazen en vogels. Hij wordt vaak genoemd als vijand van de rode panda.
  • Ook de luipaard en de nevelpanter, twee andere grote katten, kunnen rode panda’s doden. Nevelpanters gebruiken soms dezelfde holen als rode panda’s, wat gevaarlijk is voor moeders met jongen. Loslopende honden doden ook rode panda’s.

De natuurlijke vijanden van de rode panda zijn nog niet goed onderzocht. Bronnen noemen verschillende dieren, en van sommige is niet zeker hoe vaak ze echt een rode panda vangen.

Elke reeks van ‘wordt gegeten door’ is een . Een voedselketen begint altijd bij een producent. Omdat veel dieren meer dan één soort voedsel eten en door meer dan één soort gegeten worden, zijn de voedselketens in het bergbos met elkaar verknoopt. Samen vormen ze een .

Opruimers die de kringloop sluiten

Bladeren die afvallen, keutels en dode dieren worden opgeruimd door : schimmels, bacteriën en bodemdiertjes zoals regenwormen. Zij breken dode resten af tot voedingsstoffen die in de bodem terechtkomen. Planten nemen die stoffen weer op met hun wortels. Zo is de kringloop rond.

De rol van de rode panda

Natuurorganisaties noemen de rode panda een : een soort die laat zien hoe gezond een ecosysteem is. Hij heeft een bos nodig met oude bomen, een dichte bamboelaag en water in de buurt. Gaat het slecht met de rode panda in een gebied, dan is dat vaak een teken dat het hele bos achteruitgaat. Hij is ook een ‘paraplusoort’: wie het bos van de rode panda beschermt, beschermt als een paraplu meteen alle andere soorten die er leven.

Een verstoring in het bergbos

In een vallei wordt een groot stuk bos gekapt voor brandhout en bouwhout. Op de open plekken komen akkers en weiden. Koeien en geiten grazen in het bos dat overblijft en eten de jonge bamboescheuten op. Herdershonden lopen vrij rond. Het bos dat overblijft, ligt in kleine stukken, met akkers en wegen ertussen.

Denk na en gebruik je voedselweb: welke gevolgen kan dit hebben voor de rode panda? Voor de andere bamboe-eters? Voor de dieren die rode panda’s eten? En voor de bodem en de planten van het bos?

Deze informatie komt uit: Feitenfiche San Diego Zoo, Smithsonian’s National Zoo, San Diego Zoo, Red Panda Network, WWF, CEPF, Panthi e.a. (2019), Animal Diversity Web, Snow Leopard Trust, Key Biodiversity Areas, IUCN Rode Lijst, UNESCO.