Eten zoeken, vastpakken en kauwen

Het menu van de rode panda bestaat voor het grootste deel uit bamboe. Volgens de meeste bronnen is ongeveer 90 tot 98 procent van wat hij eet bamboe; per gebied en per onderzoek verschilt dat cijfer. Hij eet vooral jonge, malse bladeren en bladtoppen, en in de lente ook verse scheuten: de jonge stengels die net uit de grond komen. Anders dan de reuzenpanda laat hij de harde, houtige stengels bijna altijd liggen. Bamboe is zijn hoofdvoedsel. Dat de reuzenpanda ook vooral bamboe eet, is een van de dingen die de twee panda’s gemeen hebben.

Het hele menu

Naast bamboe eet de rode panda, afhankelijk van het seizoen, ook ander plantaardig voedsel. In de late zomer en de herfst zijn dat vooral bessen, vruchten, eikels en paddenstoelen. Verder eet hij wortels, sappige grassen, bloesems, korstmossen en soms bladeren van esdoorns, berken of eiken. In de winter eet hij bijna alleen bamboebladeren.

Af en toe, maar zelden, eet hij dierlijk voedsel: eieren uit vogelnesten, kleine vogels, kleine knaagdieren zoals muizen, insecten en hun larven, of kleine hagedissen.

Om te beschrijven wat een dier eet, gebruiken biologen de voedingswijze. Een herbivoor of planteneter eet planten. Een carnivoor of vleeseter eet vooral andere dieren. Een omnivoor of alleseter eet zowel plantaardig als dierlijk voedsel.

Roofdier? Een verwarrende naam

In de indeling van de wetenschap hoort de rode panda bij de orde van de roofdieren, net zoals wasberen en marters. Die groep is gebaseerd op bouw en afstamming: de dieren erin stammen af van gemeenschappelijke voorouders. De naam zegt dus niet wat elk dier vandaag eet. Een dier uit de orde van de roofdieren is niet automatisch een vleeseter. Voor de voedingswijze moet je kijken naar het echte menu.

Zoeken, vastpakken en afbijten

Onderzoekers denken dat de reukzin van de rode panda zijn belangrijkste zintuig is, al is daar nog weinig onderzoek naar gedaan. Hij is kieskeurig: zijn leefgebied kan tot 40 soorten bamboe bevatten, maar hij kiest er meestal maar een paar uit. Hij zoekt veel van zijn voedsel op de grond of vlak erboven, en klimt op stammen, stronken en struiken om bij de bamboebladeren te komen.

Bij het eten zit, staat of ligt hij, soms zelfs op zijn rug. Met een voorpoot grijpt hij een bamboestengel en buigt hij die naar zijn mond. De valse duim (zie hoofdstuk 3) helpt hem de stengel vast te klemmen. Anders dan de reuzenpanda, die grote happen neemt, knabbelt hij de blaadjes er een voor een af, en hij kauwt ze heel lang en heel fijn.

Daarvoor heeft hij een stevige schedel met grote aanhechtingsplaatsen voor krachtige kauwspieren, en een stevige onderkaak. Zijn gebit telt 36 tot 38 tanden. Achteraan in de kaak staan brede kiezen en voorkiezen met veel knobbels, waarmee hij de taaie, vezelige bamboe fijnmaalt. Die tanden en kaken zijn een aanpassing aan een menu van bamboe.

Wat er in zijn lichaam met bamboe gebeurt

Na het kauwen gaat het voedsel via de slokdarm naar de maag en daarna naar de darmen. Onderweg wordt het verder afgebroken tot heel kleine deeltjes. Dat heet vertering. De bruikbare stoffen die overblijven, de voedingsstoffen, gaan door de wand van de darmen in het bloed. Het bloed vervoert ze naar alle delen van het lichaam (zie hoofdstuk 4). Daar leveren ze energie en bouwstoffen om te groeien en te herstellen.

Bamboe is slecht te verteren. Het zit vol cellulose, een taaie stof in de wanden van plantencellen. De rode panda heeft een eenvoudige maag met maar één kamer en een korte darm, zoals een vleeseter. Voedsel gaat er in ongeveer 2 tot 4 uur doorheen. Daardoor kan hij maar ongeveer een kwart (24 procent) van de bamboe gebruiken. Daarom moet hij veel eten: elke dag ongeveer een vijfde tot bijna een derde van zijn eigen lichaamsgewicht. Hij besteedt ongeveer de helft van de tijd dat hij wakker is aan eten. Tegelijk gaat hij zuinig om met zijn energie (zie hoofdstuk 4).

Water drinkt hij uit beekjes en plassen. Volgens sommige bronnen likt hij het op met zijn tong, volgens andere doopt hij een voorpoot in het water en likt hij die af.